محمد كاظم گيلانى
23
حفظ الصحة ناصرى ( فارسى )
درون دخمه مىانداختند و هنگامى كه پر مىشد ، بر روى آن گونهاى اسيد مىريختند تا آلودگىها از ميان برود . « 1 » پلشتبرى آخشيگهاى هوا ، آب و خاك نيز از ديگر راهكارهاى نگهدارى تندرستى تكى و همگانى بود كه به كمك تابش آفتاب و به كار بردن انگمها و دودهاى دارويى ( مانند دود اسپند و سداب و آبنوس ) و نيز تركيبهايى از فشردهء برخى گياهان دارويى پلشتبر ( مانند هئوما و ميخك و مورد و آويشن ) و سركهء غليظ انجام مىشد . « 2 » آنگونه كه مرى بويس در كتاب تاريخ كيش زرتشت نوشته است ، در نزد مزديسنائيان همانسان كه مردار ناپاك بود ، هرآنچه از پيكر زنده جدا مىگشت نيز حكم مردار را پيدا مىكرد و آلوده شمرده مىشد . ازاينرو ، كوتاه كردن مو و ناخن با آيينهاى بهداشتى ويژهاى همراه بود كه شرح آن در كتاب يادشده آمده است . در همين گزارش مىخوانيم كه زرتشتيان پيش از هر نماز از نمازهاى پنجگانهء روزانه ، بايد دست و رو و پاى خويش را مىشستند و آبدست ( وضو ) مىگرفتند . آنان غسلهاى گوناگونى هم داشتند كه به آن اوريخت ( به معنى آبريزى ) مىگفتند . پاكيزگى در خانه و پيرامون آن نيز بايسته بود ، خانهها با آب و جارو پاكيزه مىشد و پيش از هر جشن و آيين دينى ، خانهتكانى انجام مىگرفت . در كيش زرتشتى آيينهاى نوينى در برخورد با بيماران رو به مرگ و مردگان نيز پديد آمد . دست زدن به پيكر مرده و سپس دست زدن به آب ، پيش از پايان يافتن آيين تطهير گناه بزرگى شمرده مىشد . « 3 » آلوده كردن خاك ( بهويژه با انداختن استخوانهاى سگ يا انسان بر زمين ) نيز بزه دانسته مىشد و كيفرهاى سنگينى داشت . اگر زمينى آلوده مىگشت بسته
--> ( 1 ) - زردشتيان ، باورها و آداب دينى آنها ، مرى بويس ، ترجمه عسكر بهرامى ، صص 70 - 69 ( 2 ) - پزشكى در ايران باستان ، دكتر مويد سهراب خدابخشى ، ص 101 - 98 ( 3 ) - تاريخ پزشكى ايران و سرزمينهاى خلافت شرقى ، سيريل الگود ، ص 28